Edit: … i kto na te podatki pracował
Kontynuuję szperanie po wrocławskich archiwach. Tym razem wpadł mi w ręce spis podatników powiatu strzeleckiego w roku 1676, kiedy to Śląsk znajdował się pod panowaniem Habsburgów. Dodatkowo kolega Piotr Smykała, autor wielu świetnych książek o historii lokalnej, podesłał kolejny spis, a to już z roku 1690, gdzie podano ilość osób mieszkających w danych majątkach.
Co nam te spisy mówią?
Najbogatszy ze wszystkich jest hrabia Colonna, który posiada majątek Strzelce, z którego płaci fiskusowi 9401 talary! Posiada też już od dwóch lat majątek Grodzisko, za który płaci 1308 talarów. Na jego dochody pracuje w majątku Strzelce 1051 dorosłych (powyżej 16 roku życia). I prawdopodobnie drugie tyle dzieci. Bo dzieci stanowiły wtedy połowę społeczeństwa i też musiały pracować na rzecz swojego pana ziemskiego.
Na drugim miejscu plasują się bogaci opaci z Jemielnicy z 2004 talarami i 136 osobami zamieszkującymi majątek klasztorny. Miasto Strzelce jest się na kolejnym miejscu (260 osób).
Co ciekawe! W całym powiecie w tym spisie widnieje tylko jeden [!] wolny chłop, a jest to „Jacob Biernatek wolny kmieć w Suchej: który płaci 66 talary 24 grosze podatku i w którego majątku mieszka 8 osób”. W spisie podatników w katastrze karolińskim w roku 1723 już go nie ma, ale w księgach podatkowych jeszcze w roku 1740 widnieją Biernatki z Suchej.
Jest to przykład, jak szlachta śląska zmieniając prawo przez narzucenie pańszczyzny zapewniła sobie tanią siłę roboczą do swoich majątków i tym samym ekonomicznie zniszczyła konkurencję – wolnych kmiotów, którzy musieli produkować plony w warunkach wolnej ekonomii.
Cały powiat płaci prawie 45 000 talarów. Jaka to jest skala?
Dla porównanie: dwa lata wcześniej, w roku 1665, wspomniany hrabia Colonna kupuje od cesarskiego skarbnika hrabiego Hyserle von Chod majątek i wieś Grodzisko, Krośnicę, Zawadę, Borycz i Kadłub z siedzibą rycerską i prawem patronackim do kościoła za kwotę 20.300 talarów.
Catastrum des gantzen Land Schlesien
1676
Powiat strzelecki
Majątek Strzelce Wielkie (należy wtedy do Colonnów) 9401 talarów 34 grosze
Proboszcz Strzelec za Adamowice 250 talarów
Majątek Dziewkowice 700 talarów
Majątek Olszowa 600 talarów
Opat na Jemielnicy 2004 talary
Majątek Zdzieszowice 771 talarów 30 groszy
Majątek Rozwadza 771 talarów 30 groszy
Johann Larisch na Wielmierzowicach 342 talary 12 groszy
Majątek Rokitsch 1300 talarów
Majątek Żyrowa 2580 talarów 31 groszy 6 fenigów
Poddani w Żyrowej 2580 talarów 31 groszy 6 fenigów
Albrecht Wipler w Zakrzowie 274 talary 25 groszy 4 fenigi
Caspar Lubowsky w Zakrzowie 657 talary 27 grodzy 4 fenigi
George Roß na Dąbrówce 166 talarów 18 fenigów 4 grosze
Majątek Obrowiec 1038 talary 18 groszy
Majątek Otmęt 1839 talary
Majątek Januszkowice 1080 talary
Pani Helene Holly w Siedlcu 601 talarów
Pani Catharina Twardawa w Siedlcu 601 talarów
Pan Hans Zornberg w Ligocie 929 talary
Pan Georg Rotter w Sprzęcicach 234 talary 34 grosze 4 ½ fenigi
Pani Kuchla w Sprzęcicach 156 talarów 21 groszy 7 fenigów
Majątek Wysoka 2184 talary
Pan Heinrich Larisch w Poznowicach 405 talarów
Majątek Kalinowice 181 talary 18 groszy
Majątek Szymiszów 800 talarów
Majątek Kalinów 1000 talarów
Pan von Franckenberg w Ligocie 723 talary
Majątek Izbicko 1000 talarów
Pan Heinrich Wenzel Balwin w Suchodańcu 440 talarów
Pan Heinrich Kitzka w Suchodańcu 318 talarów 9 groszy
Pan Friedrich Trach w Suchodańcu 600 talarów
Pan Adam Wenzel Krzidlowsky w Suchej 500 talarów
Pan Georg Ernst Schick w Suchej 100 talarów
Pan Carl Freiherr von Kochtzitzky w Nowej Wsi 170 talarów
Jacob Biernatek wolny kmieć w Suchej 66 talary 24 grosze
Majątek Rozmierka 1332 talary
Majątek Jędrynie 373 talary
Majątek Grodzisko (dwa lata wcześniej Colonna kupił od hrabiego Hyserle von Chod) 1308 talarów
Pan Friedrich Slewitz z Leśnicy 1305 talarów
Panowie Prałaci z Leśnicy 210 talarów
Miasteczko Leśnica 800 talarów
Miasto Strzelce Wielkie 2000 talarów
Suma dla powiatu strzeleckiego 44699 talarów 3 grosze i 11 ½ feniga
Joanna Ania Mrohs
Kadłub / Kadlub 